Τι είναι η κατάψυξη ωαρίων;
Για πολλές γυναίκες+, το θέμα της γονιμότητας μπορεί να είναι σύνθετο και γεμάτο αβεβαιότητα, είτε αντιμετωπίζουν προκλήσεις με τον ή την σύντροφό τους, είτε σκέφτονται να ξεκινήσουν μια ομόφυλη σχέση, είτε επιλέγουν τον δρόμο της μονογονεϊκότητας. Η κατάψυξη ωαρίων σού επιτρέπει να διατηρήσεις τη γονιμότητά σου, δίνοντάς σου την ευελιξία και την ηρεμία να σχεδιάσεις το μέλλον με τον δικό σου ρυθμό. Κατανοώντας αυτή τη διαδικασία μπορείς να δεις αν η κατάψυξη ωαρίων είναι η σωστή επιλογή για σένα με βάση τα δικά σου μελλοντικά σχέδια.
Το να αποφασίσεις αν θα κάνεις παιδιά σε μια δεδομένη στιγμή της ζωής σου είναι μεγάλη απόφαση, και οφείλεις να λάβεις υπόψη πολλούς παράγοντες. Αν θέλεις όμως να σταματήσεις για λίγο το ρολόι της γονιμότητας, η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να είναι μια καλή επιλογή για εσένα.
Ας δούμε αναλυτικά όλα όσα πρέπει να ξέρεις για την κατάψυξη ωαρίων, πώς λειτουργεί, αν είναι κατάλληλη επιλογή για εσένα και τι να περιμένεις αν αποφασίσεις να ακολουθήσεις αυτόν τον δρόμο.
Τι ακριβώς είναι η κατάψυξη ωαρίων;
Η κατάψυξη ωαρίων, όπως υποδηλώνει και το όνομά της, είναι μια μέθοδος διατήρησης της γονιμότητας που σου επιτρέπει να παγώσεις και να φυλάξεις τα ωάριά σου για να τα χρησιμοποιήσεις αργότερα. Αν αναζητάς περισσότερο έλεγχο σχετικά με το πότε θα αποκτήσεις παιδιά και θα ξεκινήσεις τη δική σου οικογένεια, ίσως αξίζει να εξετάσεις αυτή την επιλογή. Μπορεί να μην είσαι ακόμη έτοιμη για παιδιά ή να το σκέφτεσαι αλλά να μην είσαι σίγουρη για προσωπικούς, επαγγελματικούς ή για ιατρικούς λόγους.
Αν αντιμετωπίζεις θέματα υγείας ή ακολουθείς θεραπείες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη γονιμότητά σου στο μέλλον, η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να σου προσφέρει μια καθησυχαστική επιλογή. Για παράδειγμα, αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης ή χρόνιας πάθησης, αξίζει να εξετάσεις την κατάψυξη ωαρίων.
Μπορείς επίσης να επιλέξεις να παγώσεις τα ωάριά σου για να τα κάνεις δωρεά, δίνοντας έτσι σε κάποιον άλλον την ευκαιρία να τα χρησιμοποιήσει για να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια. Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι, η απόφαση είναι πάντα δική σου και έχει να κάνει με το τι νιώθεις ότι είναι καλύτερο για το μέλλον σου.
Πώς λειτουργεί η κατάψυξη ωαρίων;
Αν σκέφτεσαι την κατάψυξη ωαρίων, είναι φυσιολογικό να έχεις απορίες για το τι συμβαίνει πραγματικά στη διαδικασία. Για να γίνει πιο κατανοητό για εσένα, θα σου εξηγήσουμε κάθε βήμα, από την πρώτη σου συνάντηση με τον γιατρό μέχρι τη συλλογή των ωαρίων. Αν ξέρεις τι να περιμένεις, η διαδρομή θα σου φαίνεται λιγότερο αγχωτική.
1. Έλεγχος υγείας και γονιμότητας
Πρώτα θα περάσεις από έναν έλεγχο γονιμότητας. Πρόκειται για μια απλή διαδικασία κατά την οποία θα συζητήσεις το ιατρικό σου ιστορικό και θα κάνεις μερικές εξετάσεις αίματος και ορισμένους υπερήχους για να υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα της γονιμότητάς σου και να εντοπιστούν τυχόν προβλήματα νωρίς. Αυτές οι εξετάσεις σε βοηθούν να καταλάβεις την αναπαραγωγική σου υγεία και σου δίνουν μια ιδέα για το τι να περιμένεις αν υποβληθείς σε θεραπεία γονιμότητας. Όταν ολοκληρωθεί ο έλεγχος, ο γιατρός σου θα είναι έτοιμος να ξεκινήσει τη διαδικασία συλλογής ωαρίων.
2. Συλλογή ωαρίων
Η διαδικασία συλλογής και κατάψυξης των ωαρίων σου είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Αντί να παράγεις ένα βιώσιμο ωάριο το μήνα όπως γίνεται στον φυσιολογικό κύκλο σου, ο ειδικός γονιμότητας (ή αλλιώς ειδικός σε θέματα αναπαραγωγής) βοηθά τις ωοθήκες σου να παράγουν πολλά ωάρια για να αυξήσει το απόθεμα των βιώσιμων ωαρίων σου. Αυτό λέγεται διέγερση των ωοθηκών και γίνεται συνήθως με ορμονικές ενέσεις.
Κατά μέσο όρο, η διαδικασία χρειάζεται 1-3 κύκλους θεραπείας για να φτάσεις τον επιθυμητό αριθμό ωαρίων. [1] Όταν είναι έτοιμα, ο γιατρός τα συλλέγει με προσοχή και τα καταψύχει. Για τη συλλογή των ωαρίων, ο γιατρός εισάγει μια λεπτή βελόνα μέσα από το τοίχωμα του κόλπου για να φτάσει τις ωοθήκες και ασκώντας ελαφριά αναρρόφηση, συλλέγει τα ωάριά σου ένα-ένα. Κατά τη διαδικασία αυτή σου χορηγηθεί αναισθησία ώστε να κοιμάσαι, οπότε δεν θα νιώσεις τίποτα.
3. Κατάψυξη ωαρίων
Για να ξεκινήσει η κατάψυξη, που λέγεται κρυσταλλοποίηση ή κρυοσυντήρηση, τα ωάριά σου υφίστανται επεξεργασία με ειδικά κρυοπροστατευτικά διαλύματα. Είναι σαν ασπίδες προστασίας που εμποδίζουν τον σχηματισμό κρυστάλλων πάγου, διατηρώντας τα ωάριά σου υγιή.
Στη συνέχεια, τα ωάρια καταψύχονται γρήγορα στους -196°C με υγρό άζωτο. Αυτή η γρήγορη κατάψυξη είναι σημαντική για τη μακροχρόνια διατήρηση των ωαρίων χωρίς να προκαλείται ζημιά κατά τη φύλαξη ή την απόψυξή τους. Μετά, φυλάσσονται σε δεξαμενές υγρού αζώτου στην κλινική γονιμότητας, έτοιμα όποτε θελήσεις να τα χρησιμοποιήσεις.
4. Χρήση των ωαρίων σου
Αν τελικά αποφασίσεις να χρησιμοποιήσεις τα κατεψυγμένα ωάριά σου, θα αφαιρεθούν από την κρυοσυντήρηση και θα αποψυχθούν (όχι ακριβώς όπως κάνεις με το φαγητό στην κατάψυξη) και στη συνέχεια θα γονιμοποιηθούν με σπέρμα. Έτσι δημιουργείται το έμβρυο, που μπορεί να εμφυτευτεί για να ξεκινήσει μια εγκυμοσύνη ή να καταψυχθεί ξανά (εμβρυοκατάψυξη).
Συχνά απαιτείται και φαρμακευτική αγωγή στην όλη διαδικασία, από ορμονικά φάρμακα που βοηθούν την παραγωγή ωαρίων μέχρι και συμπληρώματα για μετά την ωοληψία. Αν σε ανησυχούν τα φάρμακα, η ομάδα που σε παρακολουθεί θα σε καθοδηγήσει και θα επιλέξει τα κατάλληλα για σένα.
Πόσο διάστημα μπορούν να παραμείνουν παγωμένα τα ωάριά μου;
Ο χρόνος διατήρησης των ωαρίων εξαρτάται από τη χώρα όπου μένεις και την κλινική σου. Κάποιες χώρες έχουν όρια, άλλες σου επιτρέπουν να τα κρατήσεις όσο θέλεις. Κάποιες προσφέρουν παράταση της κρυοσυντήρησης μόνο για ιατρικούς λόγους ενώ άλλες το επιτρέπουν ακόμη και για προσωπικούς λόγους.
Φρόντισε να ενημερωθείς για το πόσο μπορείς να κρατήσεις τα ωάρια στη χώρα σου, ώστε να μην νιώθεις πιεσμένη από το χρονικό όριο στο μέλλον.
Είναι η κατάψυξη ωαρίων επώδυνη διαδικασία;
Η κατάψυξη ωαρίων δεν θεωρείται γενικά επώδυνη, αλλά μπορεί να προκαλέσει μικρή δυσφορία. Κατά τη διάρκεια των ορμονικών ενέσεων, πολλές γυναίκες+ αναφέρουν φούσκωμα ή ήπιες κράμπες, παρόμοιες με τα συμπτώματα του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου (ΠΕΣ), ενώ κάποιες αναφέρουν ότι οι ενέσεις είναι λιγότερο επώδυνες σε σύγκριση με άλλες, όπως για παράδειγμα μια αιμοληψία. Κατά την ωοληψία σου χορηγηθεί αναισθησία ώστε να κοιμάσαι, οπότε δεν θα νιώσεις τίποτα. Μετέπειτα, ίσως νιώσεις κάποιους πόνους ή κράμπες, αλλά ένα απλό παυσίπονο αρκεί για να αισθανθείς καλύτερα. Σε γενικές γραμμές, η διαδικασία μπορεί να προκαλέσει προσωρινή ενόχληση, αλλά οι περισσότερες δεν την θεωρούν επώδυνη.
Η κάθε γυναίκα+ βιώνει τον πόνο διαφορετικά κατά την κατάψυξη ωαρίων, ορισμένες δεν το βρίσκουν καθόλου επώδυνο, ενώ άλλες δυσκολεύονται λίγο περισσότερο. Μην διστάσεις να μιλήσεις με τον γιατρό σου για το πώς νιώθεις και να μοιραστείς οποιαδήποτε ανησυχία έχεις.
Κάθε ραντεβού με τον γιατρό μπορεί να είναι αγχωτικό, οπότε αν έχεις πολύ άγχος, δες αν μπορεί να έρθει μαζί σου ο σύντροφός σου, μια φίλη ή κάποιο μέλος της οικογένειάς σου. Αν μπορούν, καλό είναι να μείνουν μαζί σου και λίγο μετά το ραντεβού για να σε βοηθήσουν και να σε στηρίξουν όσο χρειαστεί.
Είναι η κατάψυξη ωαρίων κατάλληλη για μένα;
Το να αποφασίσεις αν η κατάψυξη ωαρίων είναι η σωστή επιλογή για σένα είναι πολύ προσωπική υπόθεση και είναι απολύτως φυσιολογικό να χρειάζεσαι χρόνο για να το σκεφτείς. Αν δεν είσαι σίγουρη πότε (και αν) είναι η κατάλληλη στιγμή για να κάνεις οικογένεια, ή αν επικεντρώνεσαι σε άλλα πράγματα όπως καριέρα ή προσωπική ανάπτυξη, η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να σου προσφέρει ηρεμία. Σου επιτρέπει να διατηρήσεις τις επιλογές σου για το μέλλον, ενώ ταυτόχρονα σου δίνει την ευελιξία να περιμένεις μέχρι να νιώσεις έτοιμη.
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που μπορεί να σημαίνουν ότι άλλες επιλογές θα ήταν πιο κατάλληλες για σένα και ίσως προσφέρουν ακόμη και μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας, αν αποφασίσεις να ξεκινήσεις το δικό σου ταξίδι γονιμότητα.
Η ποιότητα των ωαρίων σου μπορεί να αλλάξει καθώς μεγαλώνεις
Καθώς πλησιάζεις τα μέσα της δεκαετίας των 30, είναι σημαντικό να ξέρεις ότι η γονιμότητά σου μπορεί να αρχίσει να μειώνεται πιο αισθητά μετά τα 35. Αυτό σημαίνει ότι η ποιότητα των ωαρίων σου μπορεί να είναι χαμηλότερη, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τα ποσοστά επιτυχίας της κατάψυξης και μιας επιτυχημένης εγκυμοσύνης. Ενώ η κατάψυξη ωαρίων μπορεί ακόμα να είναι μια βιώσιμη επιλογή για εσένα, άλλες μέθοδοι όπως ορισμένοι τύποι εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF) μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικές σε μεγαλύτερες ηλικίες.[2]
Ορισμένες παθήσεις ή το οικογενειακό σου ιστορικό μπορεί να επηρεάζουν την ωοληψία
Ορισμένες παθήσεις ή το οικογενειακό σου ιστορικό μπορεί να καθιστούν τη διαδικασία της ωοληψίας δυσκολότερη, όπως ο σοβαρός, μη ελεγχόμενος διαβήτης ή κάποιες αυτοάνοσες παθήσεις. Η διαδικασία μπορεί ακόμα να είναι εφικτή, αλλά ίσως χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις και συζητήσεις με τον γιατρό σου προκειμένου να καταλήξεις αν αυτή είναι η καλύτερη δυνατή επιλογή για εσένα.
Ενώ η κατάψυξη ωαρίων είναι μια εξαιρετική επιλογή, αν έχεις ήδη υποβληθεί σε θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία, οι πιθανότητες για μια επιτυχημένη ωοληψία μειώνονται.
Η όλη διαδικασία μπορεί να πάρει χρόνο και να κοστίσει αρκετά.
Από την αρχή μέχρι το τέλος, η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να διαρκέσει 2-3 εβδομάδες, ένα αρκετά σημαντικό χρονικό διάστημα, ειδικά αν έχεις ήδη πολλά στη ζωή σου.[3] Ωστόσο, αν αισθάνεσαι ότι είναι η σωστή επιλογή για εσένα και πιστεύεις πως αξίζει αυτή την επένδυση χρόνου, μπορεί πραγματικά να σου προσφέρει μεγαλύτερη ηρεμία και περισσότερες επιλογές για το μέλλον.
Αν επιλέξεις να πας σε ιδιωτική κλινική ή αν η θεραπεία δεν είναι δωρεάν στη χώρα σου, το κόστος μπορεί εύκολα να αυξηθεί. Πρέπει επίσης να έχεις κατά νου ότι μπορεί να χρειαστούν περισσότεροι από έναν κύκλοι για να συγκεντρωθεί αρκετός αριθμός ωαρίων.
Για να πάρεις μια ιδέα, θα χρειαστεί να συνυπολογίσεις στο κόστος:
- Την ίδια τη διαδικασία (συλλογή και κατάψυξη)
- Τη φαρμακευτική αγωγή
- Το ετήσιο κόστος φύλαξης των ωαρίων σου
Αν ανησυχείς ή έχεις ερωτήσεις για το κόστος κατάψυξης ωαρίων, η κλινική σου μπορεί να σου εξηγήσει το πλάνο της θεραπείας σου και τι να περιμένεις. Αν έχεις ασφάλεια, κάποιο μέρος ή το σύνολο των εξόδων μπορεί να καλυφθούν από την ασφάλειά σου, αλλά έλεγξέ το πρώτα με τον πάροχό σου. Μπορείς επίσης να δεις αν υπάρχουν διευκολύνσεις πληρωμών για να καλύψεις σταδιακά τα έξοδα.
Μπορεί να υπάρξουν επιπλοκές
Όπως με κάθε θεραπεία, έτσι και η κατάψυξη ωαρίων συνοδεύεται από ορισμένους πιθανούς κινδύνους. Ο πιο σημαντικός από αυτούς είναι το Σύνδρομο Υπερδιέγερσης των Ωοθηκών (ΣΥΩ), όπου οι ωοθήκες μπορεί να πρηστούν και να πονάνε, αν και εμφανίζεται συχνότερα σε θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης. Υπάρχει επίσης μια μικρή πιθανότητα να εμφανίσεις λοίμωξη στην πύελο, αλλά είναι σπάνια και η κλινική λαμβάνει όλα τα μέτρα για να μη σου συμβεί. [4]
Είναι σημαντικό να μιλήσεις ανοιχτά με τον γιατρό σου για τους στόχους και τις ανησυχίες σου. Να θυμάσαι, ό,τι κι αν αποφασίσεις, έχει να κάνει με το τι νιώθεις ότι είναι σωστό για εσένα και τις εκάστοτε συνθήκες.
Τι πιθανότητες επιτυχίας έχει η κατάψυξη ωαρίων;
Είναι σημαντικό να θυμάσαι πως καμία θεραπεία γονιμότητας δεν έχει 100% πιθανότητα επιτυχίας. Τα ποσοστά επιτυχίας της κατάψυξης ωαρίων διαφέρουν και κάθε περίπτωση είναι μοναδική. Για να έχεις μια γενική εικόνα, σε μελέτη που περιέλαβε 559 άτομα τα οποία έλαβαν κατεψυγμένα ωάρια δότριας την περίοδο 2017–2019, το ποσοστό επιτυχίας ζωντανής γέννησης ήταν 37,9% ανά εμβρυομεταφορά. Μετά από τρεις εμβρυομεταφορές, οι πιθανότητες για γέννηση ζωντανού βρέφους φτάνουν πάνω από το 60%. [5]
Η κατάψυξη ωαρίων δίνει μια μοναδική ευκαιρία στις γυναίκες+ να έχουν έλεγχο στην αναπαραγωγική τους υγεία και στο μέλλον τους. Είτε το κάνεις για ιατρικούς λόγους, είτε για να κερδίσεις χρόνο και ευελιξία ώστε να δώσεις προτεραιότητα σε άλλα πράγματα στη ζωή σου, πρόκειται για μια πολύ προσωπική απόφαση που αξίζει να τη σκεφτείς καλά. Αν και η επιτυχία δεν είναι εγγυημένη, προσφέρει σε πολλές γυναίκες+ ένα αίσθημα ενδυνάμωσης και ηρεμίας. Αν σκέφτεσαι την κατάψυξη ωαρίων, καλό είναι να μιλήσεις με έναν επαγγελματία υγείας ώστε να αποκτήσεις μια ξεκάθαρη εικόνα της διαδικασίας και του τι μπορεί να σημαίνει για εσένα προσωπικά.
Είτε αποφασίζεις να προχωρήσεις σε αυτό μαζί με τον σύντροφό σου είτε πρόκειται για μια προσωπική σου επιλογή, θα σε βοηθήσει να μιλήσεις με φίλες και με την οικογένειά σου. Η αναζήτηση σε online φόρουμ μπορεί επίσης να σε βοηθήσει, ώστε να δεις τι γράφουν όσες έχουν περάσει από τη διαδικασία. Να θυμάσαι, η πορεία σου προς τη γονεϊκότητα πρέπει να καθορίζεται από το τι νιώθεις εσύ ότι είναι σωστό για εσένα, είτε σκοπεύεις να δημιουργήσεις μια μεγάλη οικογένεια, είτε αποφασίσεις ότι θέλεις μια ζωή χωρίς παιδιά. Αν δεν είσαι σίγουρη αν θες να προχωρήσεις σε κατάψυξη ωαρίων, υπάρχουν πολλές εναλλακτικές επιλογές που μπορεί να λειτουργήσουν καλύτερα για σένα.
Δήλωση αποποίησης ιατρικής ευθύνης
Οι ιατρικές πληροφορίες που παρέχονται σε αυτό το άρθρο αποτελούν μόνο πηγή πληροφόρησης και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ή να αποτελούν βάση για οποιονδήποτε διαγνωστικό ή θεραπευτικό σκοπό. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για οδηγίες σχετικά με συγκεκριμένες ιατρικές παθήσεις.
Το παρόν άρθρο ελέγχθηκε στις 6 Ιανουαρίου 2025 από την Karen Joash BSc (Hons), MSc, MBBS, MRCOG PGCert, ILM and MBA, Σύμβουλο Μαιευτήρα και Γυναικολόγο στο Queen Charlotte's and Chelsea Hospital. Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τη Dr Karen στο Instagram, LinkedIn και X.
Παραπομπές:
[1] https://www.londonwomensclinic.com/egg-freezing/about-egg-freezing/
[2] https://www.createfertility.co.uk/fertility-treatments/ivf-for-women-over-40
[3] https://www.healthline.com/health/egg-freezing-process#timeline
[4] https://guysandstthomasspecialistcare.co.uk/treatments/egg-freezing-and-storage/
[5] https://www.londoneggbank.com/egg-freezing-and-sharing/success-rates/
Συνέχισε να μαθαίνεις
