Τι είναι το τεστ Παπανικολάου;

What Is A Smear

Έχεις κλείσει ραντεβού για τεστ Παπανικολάου και έχεις απορίες; Απόλυτα λογικό. Να ξέρεις ότι το να γνωρίζεις τι να περιμένεις μπορεί να σε βοηθήσει να χαλαρώσεις. Εδώ θα μάθεις τι ακριβώς είναι, για να πας πιο ήρεμη και προετοιμασμένη

Το τεστ Παπανικολάου είναι μια εξέταση που ελέγχει αν υπάρχουν μη φυσιολογικά κύτταρα στον τράχηλό σου. Μπορεί να το ακούσεις ως τεστ ΠΑΠ, τραχηλικό έλεγχο ή τραχηλικό κυτταρικό έλεγχο, όλα είναι το ίδιο πράγμα. Το τεστ Παπανικολάου ελέγχει την υγεία του τραχήλου σου (το σημείο που ενώνει τον κόλπο με τη μήτρα) και εντοπίζει μη φυσιολογικές αλλαγές που, αν δεν αντιμετωπιστούν, θα μπορούσαν κάποια στιγμή να εξελιχθούν σε καρκίνο. Ναι, ακούγεται τρομακτικό, αλλά να θυμάσαι ότι δεν είναι εξέταση για καρκίνο, αλλά απλώς ένας προληπτικός έλεγχος. Είναι μια σημαντική κίνηση φροντίδας για την υγεία σου και είναι απόλυτα φυσιολογικό να έχεις άγχος. 

Δες γιατί γίνεται και τι ακριβώς ελέγχει ο γιατρός κατά τη διαδικασία αυτή. Και επειδή δεν είναι υπόθεση «μία κι έξω», μάθε κάθε πότε χρειάζεται να το κάνεις και ποια άτομα ίσως να μην χρειάζεται να κλείσουν το ραντεβού. Κάθε ερώτησή σου είναι σημαντική, και εμείς είμαστε εδώ για να σου λύσουμε κάθε απορία και να νιώσεις σιγουριά. 

An an open speculum.
An illustration of an open speculum.
An a bottle of lubricant.
An illustration of a small bottle of lubricant.
An a cotton swab and tube.
An illustration of a cotton swab and sample tube.
An a pain relief pill.
An illustration of a pain relief pill.

Ποιος είναι ο σκοπός του τεστ Παπανικολάου;

Το τεστ ΠΑΠ γίνεται για να βεβαιωθείς ότι ο τράχηλός σου (δηλαδή το κάτω τμήμα της μήτρας) είναι υγιής. Κατά την εξέταση, ο γιατρός παίρνει δείγμα κυττάρων από τον τράχηλό σου και το στέλνει σε εργαστήριο για έλεγχο.[1] Τα αποτελέσματα θα σου δείξουν αν υπάρχουν μη φυσιολογικά κύτταρα και αν χρειάζεται να προχωρήσεις σε επόμενα βήματα ή σε επιπλέον εξετάσεις. 

Είναι πολύ συνηθισμένο να αγχώνεσαι περιμένοντας τα αποτελέσματά σου, αλλά προσπάθησε να μην ανησυχείς υπερβολικά. Τα περισσότερα αποτελέσματα βγαίνουν φυσιολογικά και, ακόμα κι αν εντοπιστούν μη φυσιολογικά κύτταρα, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάτι σοβαρό. Αν ανησυχείς πολύ, ρίξε μια ματιά στο άρθρο μας για τα αποτελέσματα του τεστ Παπανικολάου. Μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις καλύτερα τι ακριβώς είναι και να χαλαρώσεις.

Τι ελέγχεται κατά τη διάρκεια του τεστ;

Το δείγμα που συλλέγεται στο τεστ Παπανικολάου ελέγχεται για συγκεκριμένους τύπους του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Ο HPV είναι μια πολύ συχνή ομάδα ιών που στους περισσότερους ανθρώπους δεν προκαλεί προβλήματα, όμως ορισμένοι τύποι μπορεί να προκαλέσουν κονδυλώματα ή καρκίνο.[2] Αυτοί συχνά αποκαλούνται «υψηλού κινδύνου», γιατί μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου σου. Σε σπάνιες περιπτώσεις, αυτές οι αλλαγές μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Ο όρος «υψηλού κινδύνου» μπορεί να ακούγεται τρομακτικός, όμως τα περισσότερα αποτελέσματα είναι αρνητικά. Κι αν δεν είναι, υπάρχουν βήματα που μπορείς να ακολουθήσεις ώστε αυτά τα κύτταρα να μην εξελιχθούν σε καρκίνο. 

Κάποιοι πιστεύουν ότι τα προγράμματα προληπτικού ελέγχου του τραχήλου ανιχνεύουν τον καρκίνο, όμως αυτό δεν είναι ακριβώς σωστό. Αν λάβεις θετικό αποτέλεσμα μπορεί να αγχωθείς, όμως θυμήσου: δεν σημαίνει ότι έχεις καρκίνο. Το τεστ Παπανικολάου είναι εργαλείο πρόληψης και ένα θετικό αποτέλεσμα σου δίνει τη δυνατότητα να δράσεις έγκαιρα.[3]

Πώς γίνεται το τεστ Παπανικολάου;

Είναι απόλυτα φυσιολογικό να είσαι αγχωμένη πριν από το ραντεβού σου, αλλά όταν ξέρεις τι θα συμβεί, όλα γίνονται πιο εύκολα. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ο γιατρός ή η νοσηλεύτρια θα τοποθετήσει απαλά μέσα στον κόλπο σου ένα μικρό εργαλείο σε σχήμα σωλήνα που λέγεται διαστολέας, για να ανοίξουν ελαφρά τα τοιχώματα του κόλπου. Μπορεί να χρησιμοποιήσουν και λιπαντικό για να γίνει η διαδικασία πιο άνετη για σένα. Όταν ο διαστολέας μπει στη σωστή θέση, θα τον ανοίξουν ώστε να δουν τον τράχηλό σου. Στη συνέχεια, θα χρησιμοποιήσουν ένα μικρό, μαλακό βουρτσάκι για να πάρουν δείγμα από τα κύτταρα του τραχήλου σου.[4]
 
Είναι μια γρήγορη διαδικασία που μπορεί να σε κάνει να νιώσεις λίγο άβολα, όμως δεν θα πρέπει να είναι επώδυνη. Βέβαια, ο καθένας βιώνει τον πόνο διαφορετικά. Αν ανησυχείς, μπορείς να πάρεις παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη πριν από το ραντεβού σου. Δεν θα σου κάνει κακό.[5] 
 

Αντιμετώπιση άγχους πριν το τέστ

 
Το να αγχώνεσαι πριν από ένα τεστ Παπανικολάου είναι απόλυτα κατανοητό, και για κάποιες γυναίκες+ η διαδικασία μπορεί να φαντάζει πιο δύσκολη από ότι για άλλες. Το άρθρο μας για το τι να περιμένεις πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το τεστ μπορεί να σου φανεί καθησυχαστικό.
 
Αν έχεις βιώσει σεξουαλική βία, αυτά τα συναισθήματα μπορεί να είναι ακόμη πιο έντονα. Αναγνώρισε όσα νιώθεις και δώσε στον εαυτό σου τη φροντίδα που του αξίζει. Αν ισχύει κάτι τέτοιο για εσένα, ενημέρωσε τον επαγγελματία υγείας για να μπορέσει να σε στηρίξει και να αποφευχθούν δυσάρεστες καταστάσεις. Μπορείς να ζητήσεις διπλό ραντεβού ώστε να έχετε χρόνο και να προχωρήσετε με τον ρυθμό σου, να επιλέξεις το φύλο του επαγγελματία υγείας (ή κάποιον που ήδη γνωρίζεις) ή να έχεις μαζί σου ένα άτομο που εμπιστεύεσαι για επιπλέον στήριξη. 
 

Να θυμάσαι ότι εσύ έχεις τον έλεγχο. Μπορείς ανά πάσα στιγμή να αλλάξεις γνώμη και να ζητήσεις να γίνει παύση ή να σταματήσει εντελώς η εξέταση. Είναι το σώμα σου και έχεις κάθε δικαίωμα να βάζεις όρια και να ζητάς αυτό που χρειάζεσαι.

Τι είναι ο HPV;

Το δείγμα κυττάρων που λαμβάνεται κατά τη διάρκεια του τεστ ελέγχεται για τον HPV, μια πολύ συχνή ομάδα ιών. Οι περισσότεροι είναι ακίνδυνοι, όμως οι τύποι «υψηλού κινδύνου» μπορούν, σε σπάνιες περιπτώσεις, να εξελιχθούν σε καρκίνο.[2] Μπορεί να ακούγεται τρομακτικό, αλλά το τεστ Παπανικολάου είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης.

Πώς κολλάς HPV;

Ο HPV ζει στο δέρμα και μεταδίδεται μέσω στενής επαφής δέρμα με δέρμα. Αυτό σημαίνει ότι συχνά μεταδίδεται κατά τη σεξουαλική επαφή, χωρίς όμως να απαιτείται διείσδυση. Μπορεί επίσης να μεταδοθεί με κοινή χρήση σεξουαλικών βοηθημάτων, με στοματικό σεξ ή με οποιαδήποτε στενή επαφή δέρμα με δέρμα.[2]

Είναι ο HPV an σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα;

Παρότι ο HPV κατατάσσεται τυπικά στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ), είναι σημαντικό να ξέρεις ότι μπορεί να παραμείνει ανενεργός για πολλά χρόνια.[6] Αυτό σημαίνει ότι εσύ ή ο/η σύντροφός σου μπορεί να τον είχατε κολλήσει πολύ πριν ξεκινήσετε τη σχέση σας. Επειδή μπορεί να παραμείνει για μεγάλο διάστημα ασυμπτωματικός, είναι συνήθως αδύνατο, αλλά και μάταιο, να εντοπίσεις πότε ή από ποιον μεταδόθηκε. 

Αν τα αποτελέσματά σου δείξουν ότι είσαι θετική στον HPV, είναι φυσικό να ανησυχήσεις. Θυμήσου όμως ότι πρόκειται για έναν πολύ συχνό ιό που πολλοί άνθρωποι θα έχουν κάποια στιγμή στη ζωή τους. [2]

Πώς μπορείς να προστατευτείς από τον HPV;

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να προστατευτείς από τον HPV και ένας από τους πιο αποτελεσματικούς είναι ο εμβολιασμός. Είναι φυσιολογικό να έχεις επιφυλάξεις για τα εμβόλια, αλλά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να το έχεις ήδη κάνει. Το εμβόλιο βοηθά το σώμα σου «ξεγελώντας» το, ώστε να νομίζει ότι έχει εκτεθεί στον ιό, ενεργοποιώντας την παραγωγή αντισωμάτων που μπορούν να τον καταπολεμήσουν. Έτσι, αν έρθεις σε επαφή με τον HPV στο μέλλον, ο οργανισμός σου θα είναι ήδη προετοιμασμένος να σε προστατεύσει. [7] 

Το εμβόλιο κατά του HPV έχει δείξει ότι μειώνει τα ποσοστά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έως και κατά 90% σε γυναίκες στα 20 τους, όταν έχουν εμβολιαστεί στα 12 ή 13 τους χρόνια, προτού είναι σεξουαλικά ενεργές. Το τεστ Παπανικολάου προσφέρει επιπλέον προστασία, εντοπίζοντας τον HPV σε γυναίκες που δεν έχουν εμβολιαστεί ή στις οποίες το εμβόλιο δεν ήταν αποτελεσματικό.

Στην πραγματικότητα, μελέτη έχει δείξει ότι ο συνδυασμός εμβολιασμού και προληπτικού ελέγχου μπορεί να μειώσει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σχεδόν σε μηδενικά επίπεδα. [8]Γι’ αυτό αξίζει να κάνεις και τα δύο, καθώς συνδυαστικά σου προσφέρουν τη μέγιστη δυνατή προστασία.

Ποια άτομα χρειάζεται να κάνουν τεστ Παπανικολάου;

Το τεστ Παπανικολάου είναι σημαντικό για κάθε άτομο με τράχηλο που είναι ή έχει υπάρξει σεξουαλικά ενεργό, ανεξάρτητα από το φύλο του/της συντρόφου. Συνήθως ο πρώτος έλεγχος γίνεται γύρω στα 25, όμως κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και κάποιες γυναίκες+ μπορεί να ξεκινήσουν λίγο νωρίτερα ή λίγο αργότερα. 

Κάτω από την ηλικία των 25 δεν είναι τόσο συχνό, γιατί στην εφηβεία και στις αρχές των 20 χρόνων τα κύτταρα του τραχήλου αλλάζουν φυσιολογικά. Αυτές οι αλλαγές είναι συνήθως ακίνδυνες και ένας πολύ πρώιμος έλεγχος μπορεί να οδηγήσει σε περιττές θεραπείες. [9]

Κάθε πότε χρειάζεται να κάνεις τεστ Παπανικολάου;

Η συχνότητα εξαρτάται από την ηλικία σου και το ιατρικό σου ιστορικό. Αν βρίσκεσαι στην ηλικιακή ομάδα των 25-49 ετών, συνήθως συστήνεται να το κάνεις κάθε τρία χρόνια. Αν είσαι 50-64 ετών, συνήθως γίνεται κάθε 5 χρόνια. [10] Σε ορισμένες χώρες θα λάβεις και υπενθύμιση για προσυμπτωματικό έλεγχο, ώστε να κλείσεις το ραντεβού σου.

Αν και η σκέψη των τακτικών τεστ ΠΑΠ μπορεί να φαίνεται αγχωτική, ο συχνός έλεγχος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να μειώσεις τον κίνδυνο καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Το πρώτο τεστ συχνά είναι το πιο αγχωτικό, αλλά οι επαγγελματίες υγείας είναι εκεί για να σε στηρίξουν και να σε βοηθήσουν να αισθανθείς όσο πιο άνετα γίνεται. Με τον καιρό, για πολλές γυναίκες+ η διαδικασία γίνεται πιο εύκολη, και το γεγονός ότι φροντίζεις ενεργά την υγεία σου σε γεμίζει σιγουριά.

Ποια άτομα δεν μπορούν να κάνουν τεστ Παπανικολάου;

Εκτός από τα άτομα κάτω των 25 ετών, υπάρχουν και κάποιες περιπτώσεις όπου δεν συστήνεται ο προληπτικός έλεγχος του τραχήλου. Οι λόγοι είναι οι εξής: [11]

1. Αν είσαι πάνω από 65 ετών

Μετά τα 65, η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του τραχήλου είναι πολύ χαμηλή, οπότε συνήθως σταματούν και οι ειδοποιήσεις για έλεγχο.

 

2. Αν είχες κάποια αποβολή τους τελευταίους 3 μήνες

Η αποβολή μπορεί να είναι μια πολύ δύσκολη εμπειρία και χρειάζεται να δώσεις χρόνο στον εαυτό σου. Αν σου συνέβη πρόσφατα, είναι καλύτερο να μεταφέρεις το ραντεβού σου, ώστε να δώσεις χρόνο στο σώμα σου να επουλωθεί και τα αποτελέσματα να είναι πιο ακριβή.


3. Αν είσαι έγγυος

Η εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάσει την ακρίβεια των αποτελεσμάτων, οπότε καλό είναι να περιμένεις 3 μήνες μετά τον τοκετό πριν κάνεις το τεστ. 

4. Αν δεν έχεις τράχηλο

Σε αυτή την περίπτωση, ο έλεγχος για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας δεν είναι απαραίτητος. 

5. Αν έχεις συμπτώματα καρκίνου του τραχήλου

Αν παρατηρήσεις ασυνήθιστα για σένα συμπτώματα, όπως πυελικό πόνο ή μη φυσιολογική αιμορραγία, μην περιμένεις το επόμενο τεστ. Μίλησε με γιατρό το συντομότερο. Έτσι, έχεις μεγάλες πιθανότητες να προλάβεις έγκαιρα τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Τις περισσότερες φορές τα συμπτώματα οφείλονται σε κάτι άλλο, αλλά είναι πάντα προτιμότερο να το ελέγξεις.

 

6. Αν έχεις περίοδο

Κλείσε το ραντεβού σου όταν δεν έχεις περίοδο, γιατί η έντονη αιμορραγία μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα.[12] Αν δεν είσαι σίγουρη πότε περιμένεις την επόμενη περίοδο, μπορείς να χρησιμοποιήσεις το εργαλείο υπολογισμού περιόδου. 

Να θυμάσαι ότι δεν είσαι η μόνη που αγχώνεσαι για το τεστ Παπανικολάου, και είναι απόλυτα φυσιολογικό να έχεις απορίες. Όσο περισσότερο ενημερώνεσαι και κατανοείς τη διαδικασία, τόσο πιο μεγάλο είναι το βήμα που κάνεις για την υγεία σου. Οι επαγγελματίες υγείας είναι δίπλα σου σε κάθε βήμα, φροντίζοντας η εμπειρία σου να είναι όσο πιο άνετη γίνεται. Η ευεξία σου έχει μεγάλη σημασία και, κάνοντας τακτικό έλεγχο, θέτεις την υγεία σου ως προτεραιότητα.

Δήλωση αποποίησης ιατρικής ευθύνης

Οι ιατρικές πληροφορίες που παρέχονται σε αυτό το άρθρο αποτελούν μόνο πηγή πληροφόρησης και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ή να αποτελούν βάση για οποιονδήποτε διαγνωστικό ή θεραπευτικό σκοπό. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για οδηγίες σχετικά με συγκεκριμένες ιατρικές παθήσεις. 

 
Το παρόν άρθρο ελέγχθηκε στις 6 Ιανουαρίου 2025 από τηνKaren Joash BSc (Hons), MSc, MBBS, MRCOG PGCert, ILM και MBA, Σύμβουλο Μαιευτήρα και Γυναικολόγο στο Queen Charlotte's and Chelsea Hospital. Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τη Dr Karen μέσα από τις σελίδες της στο Instagram, LinkedIn και X. 
 
 
Παραπομπές:

[1]  https://www.webmd.com/women/pap-smear

[2]  https://www.nhs.uk/conditions/human-papilloma-virus-hpv/

[3]  https://www.nhs.uk/conditions/cervical-screening/what-is-cervical-screening/

[4]  https://www.nhs.uk/conditions/cervical-screening/what-happens/

[5]  https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-47452760

[6]   https://www.bbc.co.uk/news/health-45498024

[7]  https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/infectious-agents/hpv-vaccine-fact-sheet

[8]  https://news.cancerresearchuk.org/2021/11/03/the-power-of-science-hpv-vaccine-proven-to-dramatically-reduce-cervical-cancer/

[9]  https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/cervical-cancer/getting-diagnosed/screening/about

[10]  https://www.nhs.uk/conditions/cervical-screening/when-youll-be-invited/

[11]  https://www2.hse.ie/conditions/cervical-screening/who-should-have-cervical-screening/when-screening-is-not-recommended/

[12]  https://phw.nhs.wales/services-and-teams/screening/cervical-screening-wales/frequently-asked-questions-faqs/

Συνέχισε να μαθαίνεις

a girl on her mobile phone on a magenta - Libresse

What are period trackers and should you use them?

Ever wondered whether your period is starting, or if it’s just discharge? Though periods usually arrive once a month, predicting the exact date, flow and the accompanying symptoms can be tricky sometimes. That’s where period trackers come in.
Female couple on a bed

Sex & sexual health: Your questions answered

You may have covered some of the basics of sexual health at school… but how much of it do you remember and more importantly, what’s changed since then?
menstrual cycle phases

What is the menstrual cycle?

Your menstrual (or period) cycle may sometimes be as unpredictable as the weather or it could follow a pretty regular pattern. Let’s take a better look at its different phases, so that you can be prepared for whatever your body may throw at you.
Τρία προϊόντα Libresse με σκιές σε διάφανο φόντο - Libresse

Ανακάλυψε όλη τη σειρά των προϊόντων Libresse

Ανακάλυψε τα προϊόντα μας